Waarom mensen in slums zich kunnen ontwikkelen
Waarom mensen in slums zich kunnen ontwikkelen

Slums verschaffen mensen de kans op een beter leven. In de sloppenwijken werd meer vooruitgang geboekt rond de ‘Millennium Ontwikkelingsdoelen’ (2000–2015) dan in de dorpen. De kans is groot dat ook de nieuwe Duurzame Ontwikkelingsdoelen’ (2015-2030) het beter in de sloppenwijken zullen doen dan op het platteland.

Dat het beter lukt om kinder- en moedersterfte terug te dringen onder slumbewoners dan onder boeren; dat in slums meer kinderen naar school gaan en dat vrouwen er betere kansen krijgen, is te danken aan het feit dat er meer werkgelegenheid is, dat er meer scholen zijn en omdat vrouwen er eerder een baan kunnen vinden.
En dát al die mogelijkheden er zijn, volgt uit het feit dat mensen in de onmiddellijke nabijheid wonen van elkaar. De doorlopende confrontatie met zoveel mensen, met zoveel ideeën, opvattingen en praktijken, maakt het voor individuen mogelijk om niches op te zoeken en die vervolgens ook uit te buiten. Alleen op een plaats waar veel mensen dicht op elkaar leven, is het mogelijk om je in iets te specialiseren en daar ook goed in te worden. Vervolgens kun je dan besluiten om samen te werken met mensen die zich ergens anders in wisten te specialiseren.
Terwijl in het dunbevolkte dorp iedereen hetzelfde doet –het verbouwen van het eigen voedsel- verschaft de slum mensen de kans zich ergens op toe te leggen. Bijvoorbeeld op elektrotechniek. Of op het onderling verbinden van computers, op het ontwerpen van websites en het schrijven van teksten, om vervolgens gezamenlijk een gezondheidskliniek te voorzien van moderne informatie en communicatietechnologie. Een Afrikaanse plattelandsarts, reizend door een gebied van honderden vierkante kilometers, kan en doet van alles. Hij trekt kiezen, haalt kinderen en spalkt gebroken botten. Maar niets kan hij werkelijk goed. Daarentegen specialiseren gezondheidswerkers in een slum zich in optometrie, gynaecologie, chirurgie of psychiatrie. Op grond daarvan zijn ze in staat om veel meer ziektes te genezen en te voorkomen.

Waarom mensen in slums zich kunnen ontwikkelen
Deze uitwisseling van kwaliteiten en ideeën, vindt alleen daar plaats waar mensen elkaar ontmoeten en tot elkaar veroordeeld zijn. Dat is in de steden. Daar wordt de vooruitgang aangezet. In stedelijke gebieden vindt ontwikkeling plaats. Matt Ridley, auteur van 'The Rational Optimist’ spreekt in dit verband over ‘seks tussen ideeën’. Zoals de evolutie in de natuur plaats vindt door gemeenschap tussen lichamen, zo vindt de evolutie in de cultuur plaats door gemeenschap tussen ideeën. Stel je voor, zegt Ridley, dat de man die de rails had uitgevonden en de man die de locomotief uitvond, elkaar nooit hadden ontmoet? De mensheid, aldus Ridley, ondergaat vandaag een buitengewone uitbarsting van evolutionaire verandering. Die wordt aangedreven door goede ouderwetse Darwinistische natuurlijke selectie. Maar ditmaal is het een selectie uit ideeën en niet uit genen. De omgeving waarin de verschillende ideeën wonen, bestaat uit menselijke hersenen. En die hersenen ontmoeten elkaar in de drukke, dynamische stad.

Foto's
© Ralf Bodelier, Health Clinic, Mtakatake, Malawi, 2015
© Ralf Bodelier, Literacy Classes. Mtakataka, Malawi 2015