Hoe verken je een slum?
Hoe verken je een slum?

De meeste reisgidsen waarschuwen voor slums. De kans dat je in een slum wordt lastig gevallen, bestolen of erger, is beduidend groter dan in een dorp of in het stadscentrum. De waarschuwingen in de reisgidsen zijn dan ook terecht. Want de menselijke energie die een sloppenwijk zo dynamisch maakt, maakt haar ook gevaarlijk. Jonge, arme én ondernemende mensen gaan eerder over fysieke en morele grenzen heen, dan oudere, rijke en afwachtende mensen.

Sommige sloppenwijken moet je domweg vermijden. Als bijzonder moorddadig geldt de forse Cité Soleil in Port-au-Prince, de hoofdstad van Haïti. Ook Sadr City, in Bagdad, Irak is geen plek om onbezorgd op vakantie te gaan. In Afrika staan vooral de sloppenwijken van Kinshasa, Congo bekend als gevaarlijke no-go area’s.
De meeste sloppenwijken echter, zijn zonder noemenswaardig gevaar te bezoeken. Door Dharavi in Mumbai valt probleemloos te slenteren. Hoewel Tondo in de Filipijnse hoofdstad Manilla wordt geplaagd door drugsmoorden, kun je er dagenlang rondhangen zonder dat je je er ook maar een moment onveilig voelt. Dat is niet veel anders in Mbare, Harare, Zimbabwe, rond de immense Mercato-markt in Addis Ababa, Ethiopië of in Ndirande, Blantyre. In toenemende mate geldt dat ook voor de meeste Favela’s in Latijns Amerika.

Hoe veilig ook, het blijft verstandig om de wijken vooral overdag te bekijken en niet rond te sjouwen met dure camera’s en overvolle rugzakjes. Verstandig, maar vooral ook interessant, is ook om de wijk te verkennen met iemand die er woont. Hij of zij kan je introduceren bij bewoners, troont je mee naar verborgen steegjes, tempels of bedrijven, en neemt je in bescherming wanneer je toch wordt lastig gevallen. Navraag in je hotel of pension, leert dat er altijd wel iemand werkt die opgroeide in de krottenwijk om de hoek.
Sloppen verkennen doe je lopend. Achter de gesloten en geblindeerde ramen van een Four Wheel Drive voel je je ongetwijfeld een stuk veiliger, maar krijg je vrijwel niets mee van het volle leven in de slum. En lopen door de sloppen, doe je vooral op grond van je richtingsgevoel. Want plattegronden zijn maar amper voorhanden. Zelfs met Google Maps op je telefoon, is het vaak lastig om er je weg te vinden. Niet alleen verandert het wegenpatroon van een sloppenwijk nogal eens, ook zijn de stegen er vaak overdekt. Of ze zijn zo smal dat je ze maar amper als looproute herkent.

Hoe verken je een slum?
Gouden regel voor iedere bezoeker van de sloppenwijk is respect voor de privacy van de bewoners. Een vijfkoppige familie in een eenkamerwoning, met de deur wagenwijd open voor de frisse lucht, vindt het doorgaans niet prettig wanneer wandelaars hun pas inhouden om minutenlang naar binnen te staren. En wie voor zijn huis zit te koken, een bad neemt of meedoet aan een godsdienstige bijeenkomst, ervaart het meestal niet als aangenaam om uitgebreid te worden bekeken of gefotografeerd.
Een van de meest voor de hand liggende manieren om de bewoners van sloppenwijken te ontmoeten, is door er simpelweg te gaan logeren en deel te nemen aan de dagelijkse routine. Ook in de sloppenwijken vind je pensions. Ook hier kun je uit eten in een restaurant en een drankje nemen in een kroeg. Overal valt een praatje te maken of inkopen te doen. Op vrijdag kan er worden gebeden in de moskee en op zondag in de vele kerken. Uiteindelijk bestaan ook slums uit mensen die het beste van hun leven proberen te maken.

Foto's
© Photograper unknown. Tourism, Ndirande, Malawi. 2015
© Photograper unknown. Wedding, Maginjiri, Malawi. 2015